Centrum voor Leiderschap en Innovatie in het Onderwijs

Wie volgt er nog een opleiding?

woensdag 13 mei 2020

Door Peter Peene, directeur van het Centrum van Leiderschap en Innovatie in het Onderwijs.

Volgens mij is de tijd voorbij dat je als professional een opleiding gaat ‘volgen’. Je wilt serieus genomen worden met alles wat je meeneemt aan kennis, vaardigheden en ambitie. Daarom ben ik als directeur van C-LiON samen met mijn team al jaren graag bezig met het ontwikkelen en uitvoeren van opleidingen waarin de deelnemer belangrijk is als partner tijdens de professionele zelfsturing. We raken hier de kern van mijn persoonlijke missie waar ik hier graag een tipje van de sluier wil oplichten.

Professionele oordeelsvorming, een ‘must’ voor iedereen in het onderwijs

In de vele gesprekken die ik voer met leraren, begeleiders en leidinggevenden, ervaar ik dikwijls waarom we elkaar in het onderwijs ‘professional’ noemen. We zijn niet zomaar beroepsbeoefenaren, nee we willen dat ‘professioneel doen’. Er is veel geschreven over kenmerken van een professional, maar er steekt één kenmerk voor mij met kop en schouders boven de andere uit, en dat is de wijze waarop iemand komt tot een eigen oordeel.
Je kunt het direct testen bij jezelf en bij anderen: neem een willekeurig vraagstuk (zoals: ‘Hoe bereiden we ons op school zo voor op een volgende virus-crisis, dat de ontwikkeling van onze leerlingen goed doorgang vindt?’). Wat schiet er dan door je hoofd, wat hoor je in de afweging van jezelf of van de ander en hoe kom je dan tot een oordeel als antwoord op die vraag?
De een zal zeggen: ‘Ik vind…’ (op basis van eigen overtuiging, visie, ambitie of ervaringen tijdens de Corona-crisis), de ander haalt aan dat scholen in ons land het volgende doen of niet doen…, weer anderen halen er de verwachtingen van de leerlingen, ouders, medewerkers, bestuur en overheid bij. Er zijn ook mensen die graag terugvallen op onderzoeksgegevens en wetenschap uit binnen- en buitenland om zo aan te geven dat ze gaan doen ‘wat werkt’. In onze visie doet niet één van deze benaderingen recht aan het niveau van een zelfbewuste professional, maar hoor je ze alle vier tegen elkaar af te wegen:

Opleiden en zelfsturing

Als ik op deze wijze kijk naar het denken en handelen van een professional, vind ik dat een goede opleiding voor professionals in het onderwijs stimulerend moet zijn om jezelf te ontwikkelen in je professionaliteit. Dat moet op zo’n manier dat je denken (oordeelsvorming) en handelen (de acties die vervolgens worden ondernomen) steeds beter worden. Laat ik die vier perspectieven kort duiden:

  1. Je doet het uiteindelijk voor goed onderwijs vanuit de behoeften en verwachtingen van kinderen, ouders, medewerkers, samenwerkingspartners en andere stakeholders. Voor jou op je school of in de stichting, zijn stakeholders zo van belang, dat ze de maatstaf vormen voor de vraag of we erin slagen ‘duurzame meerwaardecreatie’ te realiseren.
  2. Het tweede aspect dat we hier uitlichten is de afstemming van de opleiding op wie jij bent als persoon, met je eigen levensmissie, je visie op de wereld, je drijfveren en je moreel kompas. In onze opleidingen hanteren we sinds enkele jaren het instrument “Persoonlijk Groeidocument’ waarin we deelnemers stimuleren om systematisch te werken aan persoonlijke doelen en opleidingsdoelen en op de ontwikkeling daarvan te reflecteren. Het is mooi te zien hoe deelnemers kunnen groeien, mits ze zichzelf doelen stellen en zich medeverantwoordelijk voor de opleiding inzetten.
  3. Hoe om te gaan met ‘wetenschap’ is een derde aspect van professionaliteit. Een permanente nieuwsgierigheid naar nieuwe onderzoeksresultaten, evidence based werkwijzen en het meedoen aan het debat over ‘wat is goed onderwijs voor nu en de toekomst’ zijn kenmerken van professionaliteit. Het gaat erom dat je steeds meer ‘weet’,  meer ‘begrijpt’ en steeds beter kunt komen tot analyses van de situatie.
  4. Als laatste aspect noemen we het hogere orde leren: een professional is altijd onderzoekend en lerend ingesteld, zoekt momenten om te komen tot diepgaande reflectie en evaluatie. Het hele proces van professionele oordeelsvorming is daarop gebaseerd.

Maatwerk en maatjeswerk

Een goede opleiding zoekt steeds naar afstemming met de deelnemer en moet dus een bepaalde mate van ‘maatwerk’ bieden. Opleiden is ook ‘maatjeswerk’ want leren doe je in interactie met anderen. Goede intervisie, een goed debat, samen onderzoeken en studeren zijn activiteiten die er echt toe doen. Een zelfverantwoordelijke student is een samenwerkende student, met medestudenten en met coaches en docenten.
Een zelfverantwoordelijke student is in mijn ogen dan ook een leider van zijn eigen ontwikkeling.

_____________________________________________________________

Deze blog werd geschreven door Peter Peene, directeur van C-LiON.

 

Over C-LiON

Social media

Boeken bestellen

Powered by Content Power