Hoe voorkomen we dat we te laat zijn voor onze leerlingen?

woensdag 4 maart 2020

Door Suzan ter Riele, docent en orthopedagoog bij C-LiON.

Het onopvallende kind zien
Onlangs legde een student mij een casus voor. Zij is verantwoordelijk voor de zorg op school en maakte zich zorgen om een leerling met een negatief zelfbeeld. De ouders van deze leerling zijn vanwege eigen problemen niet in staat om het gesprek aan te gaan met hun kind. Het gevolg is dat dit meisje niet meer naar school wil of durft. De student ligt er wakker van, vooral omdat de problemen alleen maar erger lijken te worden. Op welke manier had ze dit kunnen voorkomen? Maar ook, wat kunnen ze nu nog voor dit meisje betekenen?

Ze heeft inmiddels ideeën die ze wil invoeren om een soortgelijk probleem te voorkomen. Allereerst wil ze meer bewustwording over het feit dat het onopvallende kind een grotere kans heeft op schoolverzuim dan het opvallende kind. Ook is bekend dat een sterke sociale cohesie op de basisschool, denk bijvoorbeeld aan overzicht en betrokkenheid met elkaar, preventief zorgt voor minder schooluitval (Binsbergen, Pronk, Schoten, Heurter & Verbeek, 2019). Het is dus belangrijk om ervoor te zorgen dat alle leerlingen zowel door medeleerlingen als door leraren gezien worden! Maar hoe?

Neem sociale aspecten mee in je plattegrond
Een belangrijke en praktische tip is: maak gebruik van je kennis over de onderlinge sociale relaties bij het maken van de klasindeling. We zien in de praktijk dat leraren veel verschillende overwegingen meenemen in het maken van een plattegrond: differentiatiemogelijkheden, werkhouding en voorkeuren van de leerlingen of leraar. Hiermee gaan we voorbij aan het feit dat de plek van een leerling in de klas en binnen de groep een grote invloed heeft op de sociale interacties van het individu (Louwe, 2016). Een kind dat zich in de hoek van de klas afzondert, is niet in de gelegenheid om sociaal vaardig te worden. Dit heeft ook geen positieve invloed op zijn eigenwaarde, optimisme of zelfvertrouwen. Door andere overwegingen mee te laten spelen, bijvoorbeeld op basis van een sociogram, kun je ervoor zorgen dat elk kind de mogelijkheid krijgt om sociale relaties op te bouwen en te werken aan zijn eigen zelfbeeld en sociale vaardigheden.

Als je van plan bent om een plattegrond te maken, dan is het handig om te weten dat leerlingen zich meer verbonden tot elkaar voelen als ze dichtbij elkaar zitten (Berg, Stolz, & Cilessen, 2016). Leerlingen gaan elkaar aardiger vinden als ze elkaar in eerste instantie niet mochten. Voor deze casus betekent het dus dat in een eerder stadium de leraren met een kleine interventie (en niet onbelangrijk: kosteloos en direct in de klas inzetbaar) een positieve bijdrage hadden kunnen leveren aan het zelfbeeld van de leerling. Hiermee wil ik niet zeggen dat dit het enige is wat helpt, maar het is wel één van de kleine dingen waar je een bijdrage mee kan leveren. Tijdens de lesdag sociaal emotioneel leren van de opleiding Gedragsexpert gaan we in op meerdere interventies die het zelfbeeld en de sociale relaties van de leerlingen beïnvloeden.

Samenwerking zorg en onderwijs
Helaas is het preventieve stadium in het geval van de beschreven casus reeds gepasseerd. Het belangrijkste op dit moment is dat de leerling wordt geholpen, ook al is ze niet op school én zijn de ouders onmachtig om actie te ondernemen. De betreffende student van deze casus is zich al aan het verdiepen in alle verschillende mogelijkheden binnen de regionale zorg en legt contacten met verschillende instanties. Het is voor haar als begeleider en voor de leerling een langdurig en intensief proces. Het blijkt moeilijk te zijn om de zorg te organiseren, om de juiste zorg te vinden en om budgetten beschikbaar te krijgen. Volgens mij ligt hier een gezamenlijke taak voor onderwijs en zorg: weet elkaar nog beter te vinden in crisissituaties en zorg er te allen tijde voor dat er ook in onderwijstijd voor een leerling kan worden gezorgd.

Draag bij aan meer zorg in de school
Dit slopende proces staat niet op zichzelf. We zien in Nederland meer langdurige thuiszitters. Om leerlingen passend onderwijs te bieden, wisselen zij regelmatig van klas of school of stromen uit. We kunnen dit voorkomen door binnen de scholen preventieve maatregelen te nemen en door te investeren in de mindset van de leraar. Zou jij daar ook aan bij willen dragen? Kom dan eens een kijkje nemen bij een module van Gedragsexpert of volg de gehele opleiding Gedragsexpert!

Voor meer informatie klik hier of mail naar m.adams@c-lion.nl .

-----------------------------------

Deze blog werd geschreven door Suzan ter Riele, docent en orthopedagoog bij C-LiON.

Berg, Y.H.M. van den, Stoltz, S., & Cillessen, T. (2016). ‘Ga lekker zitten…’. Nieuwe inzichten voor het maken van een klasindeling. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 55, 3-9.

Binsbergen, M.H. van, Pronk, S., Schooten, E. van, Heurter, A. & Verbeek, F (2019). Niet thuis geven. Schooluitval vanuit het perspectief van leerlingen. Geraadpleegd op 27 februari 2020, van: https://kohnstamminstituut.nl/wp-content/uploads/2019/12/1030-niet-thuisgeven.pdf

Louwe, J. (2016, 26 mei). De klasindeling als interventiemiddel. Geraadpleegd op 27 februari 2020, van: https://plpo.nl/2016/05/26/de-klasindeling-als-interventiemiddel/

 

Social media

Boeken bestellen

Powered by Content Power