Effectief onderwijs, effectief leiderschap, effectief leren…

dinsdag 30 juni 2020

Door Tatiana Bastiaanse, o.a. docent bij C-LiON.

Wat een schooljaar hebben we achter de rug! Als je ons een jaar, of zelfs maar een half jaar geleden had gezegd, dat we de scholen zouden sluiten vanwege een virus, konden we ons daar niets bij voorstellen. Maar gelukkig mochten we weer starten en kunnen we nu voorzichtig de balans gaan opmaken van de effecten die de sluiting op het leren en de ontwikkeling van de leerlingen gehad heeft.

Effecten… interessant woord. Als we het hebben over effecten op leren, hebben we het eigenlijk over effectief onderwijs. En met de term ‘meest effectief’ duiden we de best mogelijke effecten aan. Cursussen ‘wees de beste leider’ gaan vaak eigenlijk over opbrengstgericht leiderschap, want als je opbrengsten meet, meet je effecten en weet je in hoeverre je een effectieve leider bent.

Natuurlijk is onderwijs erop gericht om leerlingen te laten leren. Als je dan leeropbrengsten meet, weet je of je je taak effectief gedaan hebt. Maar is dat waar we warm van worden? Is dat waar onze passie ligt? Is dat wat onze leerlingen nodig hebben? Hebben wij geen vak apart waar we meer kunnen dan alleen sturen op effectief onderwijs?

Als ik leerkrachten spreek, beluister ik vaak een aversie op controle en verantwoording achteraf en op de meetbaarheid van het onderwijs en de maakbaarheid van het kind. Er klinken steeds meer negatieve geluiden als reactie op de traditionele onderwijspedagogen die een tijdlang de boventoon voerden in nieuwe strategieën en interventies. Deze traditionele onderwijspedagogen lijken voor effectief onderwijs te gaan. Of evidence-based. Of beter gezegd evidence informed.

Laten we eens proberen wat genuanceerder en wat verder te kijken naar het onderwijs en al het moois dat we weten te realiseren. Eén van onze oud-studenten heeft me daartoe geïnspireerd en zij was de directe aanleiding hiertoe.

Want ja, we zijn het aan leerlingen verplicht om hen het beste onderwijs te bieden, dat we kunnen organiseren. En ja, we zijn het aan leerlingen verplicht om dit onderwijs effectief te organiseren en liever nog efficiënt te maken. Maar waarom zouden we dat als core-business hanteren?

Wat nu als dat de randvoorwaarden zijn. Ik zou liever – binnen die randvoorwaarden - sturen op gepassioneerd onderwijs: minimaatschappijen met bevlogen leraren en leerlingen die samen een geweldige leerervaring creëren!

Hiervoor zijn dezelfde kritische succesvoorwaarden te formuleren als voor effectief en efficiënt onderwijs. Met een uitzondering. Je mag, of nee, je moet daarbij ook creatief en gepassioneerd durven ontwerpen en ontwikkelen. De schoolleiders, die bij ons studeren, worden gestimuleerd om niet alleen een high performance school aan te sturen, maar ook om een high commitment organisatie te creëren.

Dat betekent dat het je primaire taak als schoolleider is om te sturen op de realisatie van je visie door gepassioneerde en lerende professionals. Deze professionals zullen de cultuur van de school moeten ervaren als een cultuur, waarin leren en ontwikkelen de primaire taak is. Waarbij effecten onderzoeken en ontdekken een noodzakelijke voorwaarde is voor succes maar niet de hoofdtaak van het onderwijs. Opbrengstgericht leiderschap is dan ook nooit een voldoende voorwaarde.

Wij helpen je je daarin steeds een beetje beter te bekwamen. Je zult een groot deel zelf moeten doen maar dat is logisch, want als wij het voor je konden doen trapten we in dezelfde valkuil als veel scholen en opleidingen. Dan waren we aan het sturen op effecten in plaats van op passie en creativiteit.

Tijdens mijn lesdagen ervaar ik af en toe frustratie bij studenten als ik hen niet kan vertellen wat ze moeten doen of wat goed is. Dat is niet mijn taak: jou vertellen wat goed is. Het gaat er zelfs niet om dat je erachter komt wat in jullie situatie goed is. Het gaat erom dat je op zoek gaat. Op zoek naar de mogelijke voorwaarden, de effecten, en hoe de systemen op elkaar aansluiten. Als je dát geleerd hebt, kun je je leven lang gepassioneerd onderwijs vormgeven. Dat is waar ik het voor doe!

Wij nodigen je uit om hieronder in de reacties te delen waarvoor jij het doet. Laten we elkaar op die manier inspireren! En deel dan dit artikel met iedereen, die je die inspiratie ook gunt. Dankjewel daarvoor.

Social media

Boeken bestellen

Powered by Content Power