Een schooljaar zonder misverstanden: zo doe je dat!

donderdag 29 augustus 2019

Door: Margreet Pols, docent/trainer/coach bij C-LiON.

De zomervakantie is weer (bijna) voorbij. Vol goede zin en met een paar goede voornemens beginnen we aan het nieuwe schooljaar. Hoe mooi zou het zijn als de samenwerking binnen je team, met leerlingen en met ouders dit jaar zonder misverstanden zou verlopen... Klinkt dat te mooi om waar te zijn? Er is een gesprekstechniek waarmee het kan.

Van alle gesprekstechnieken die ik in de loop der jaren geleerd heb, is er niet één die zoveel impact heeft gehad als deze. Het toepassen van deze techniek heeft er niet alleen voor gezorgd dat samenwerking over het algemeen beter verloopt, maar ook dat ik anders naar mensen ben gaan kijken. Ik begrijp hen beter.

De techniek waarover ik het heb, heet ‘actief luisteren’. Ik noem hem ook weleens ‘tussen de regels door luisteren’, want dat is waar het eigenlijk over gaat. Het principe is dat je niet alleen luistert naar wat iemand zegt, maar ook naar de onderliggende bedoeling, wens, zorg of boodschap van die persoon.

Ik verwees in het artikel ‘Sneltest: ben jij een goede schoolleider?’ al naar Stephen Covey’s ‘7 habits of highly effective people’, waarin hij het belang onderstreept van eerst de ander begrijpen voordat je zelf begrepen wordt. Precies daarover gaat dit tussen de regels doorluisteren: de ander wezenlijk begrijpen en nog niet bezig zijn met je eigen boodschap.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar kan in de praktijk best nog ingewikkeld zijn. Een voorbeeld:

Een leerkracht van groep 8 voert een adviesgesprek met de ouders van Jason. Jason krijgt een vmbo-kader-advies. De moeder van Jason zegt: “Maar dat is toch niks voor Jason? Die past helemaal niet op zo’n school!” Wat zou u doen als u de leerkracht was?

Veel leerkrachten zouden hier aan de ouders gaan toelichten op basis waarvan zij tot dit advies gekomen zijn. Dat is natuurlijk belangrijk, maar dat hoort bij het ‘zelf begrepen worden’, waarover Covey (2013) het heeft. De moeder van Jason lijkt een andere zorg te hebben. Ze zegt niet dat het advies niet klopt, maar ze zegt dat Jason niet op zo’n school past. Blijkbaar maakt ze zich zorgen dat haar zoon terechtkomt op een school waar hij zich niet prettig zal voelen.

Dát is tussen de regels door luisteren: die zorg horen en erop reageren. De leerkracht zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: “U maakt zich zorgen dat Jason zijn draai niet zal kunnen vinden op het kader.” Het gesprek verloopt nu anders. Het hoeft niet meer te gaan over de totstandkoming van het advies, maar kan gaan over wat bij Jason past, het beeld dat de ouders hebben van vmbo-kader, etc.

Een ander voorbeeld:

Karin, docent Frans in de onderbouw havo/vwo, heeft moeite met haar klassenmanagement. Haar leidinggevende besluit op een gegeven moment, dat zij hierin gecoacht zal gaan worden door een ervaren collega. Karin reageert met: “Had je dit niet eerst even met mij kunnen overleggen?”

Het ligt voor de hand om Karins reactie op te vatten als weerstand tegen het besluit. Zo ontstaan misverstanden. Ze heeft namelijk geen bezwaar tegen de inhoud van het besluit, alleen tegen de wijze van totstandkoming van het besluit. Actief luisterend zou haar leidinggevende aandacht geven aan die gevoelsboodschap (Loomans, 2014, p. 223) en daarmee wederzijds begrip en vertrouwen vergroten.

Actief luisteren heeft dat effect niet alleen in gesprekken met ouders of collega’s, maar ook in gesprekken met leerlingen en zelfs in privégesprekken: het voorkomt misverstanden en vergroot wederzijds begrip en vertrouwen. Het is één van de technieken die je leert tijdens de training Motiverende Gespreksvoering. Ik wens er je een mooi schooljaar mee toe!

Wat doe jij om misverstanden te voorkomen? En welke tips & tricks heb je voor andere onderwijsprofessionals zo aan de start van het nieuwe schooljaar? Deel dat met hen in een reactie hieronder. Dankjewel daarvoor.

____________________________________________

Dit artikel werd geschreven door Margreet Pols, docent/trainer/coach bij C-LiON.

Bronnenlijst:

- Covey, S (2013). The 7 Habits of Highly Effective People. Powerful lessons in personal change. London, UK: Simon & Schuster.

- Loomans, N (2017). Effectief communiceren en beïnvloeden. Persoonlijk inzicht, gesprekstechnieken en beïnvloedingsvaardigheden. (2e oplage). Hilversum: Concept.

- Miller, W.R. & Rollnick, S. (2014). Motiverende Gespreksvoering. Mensen helpen veranderen. [Derde editie]. Houten: Ekklesia.

Social media

Boeken bestellen

Powered by Content Power